An sake shiga cikin fargaba da alhini a jihar Kogi bayan wasu da ake zargin masu garkuwa da mutane ne suka kai hari wata makarantar sakandare tare da yin awon gaba da ɗalibai huɗu da ke rubuta jarabawar kammala sakandare ta NECO, da kuma malamai biyu ciki har da shugaban makarantar. Wannan lamari ya sake jawo hankalin jama'a kan irin barazanar da matsalar rashin tsaro ke yi ga harkokin ilimi a Najeriya, musamman a yankunan da ke fama da hare-haren masu aikata laifuka.
Rahotanni sun bayyana cewa harin ya faru ne da yammacin ranar Talata a makarantar Edo-Ekina Secondary School da ke yankin ƙaramar hukumar Dekina a jihar Kogi. A lokacin ne ɗalibai ke tsaka da rubuta jarabawar NECO lokacin da maharan suka kutsa cikin makarantar cikin gaggawa, lamarin da ya haddasa ruɗani da firgici tsakanin ɗalibai da malamai.
Yadda Harin Ya Auku
Bisa bayanan da rundunar ƴansandan jihar Kogi ta fitar, maharan sun iso makarantar ba tare da wata alama ta gargadi ba. Bayan shiga harabar makarantar, sun tilasta wa wasu ɗalibai da malamai bin su zuwa wani wuri da har yanzu ba a bayyana ba.
Shaidu sun ce ɗaliban da ke sauran azuzuwan sun tsinci kansu cikin firgici yayin da malamai suka yi ƙoƙarin kare su. Wasu ɗaliban sun yi ta gudu domin tsira da rayukansu yayin da maharan suka ci gaba da aiwatar da shirin su.
An ce bayan samun rahoton harin, jami'an tsaro sun yi gaggawar isa yankin domin fara bincike da kuma bin sawun maharan.
Bayanin Rundunar Ƴansanda
Kakakin rundunar ƴansandan jihar Kogi, ASP Salisu Oyiza, ya tabbatar da aukuwar lamarin ta cikin wata sanarwa.
A cewarsa, rundunar ta ɗauki matakin gaggawa da zarar aka samu rahoton harin, inda aka tura jami'an tsaro zuwa yankin tare da kafa haɗaɗɗiyar tawaga da ta haɗa da ƴansanda da sauran hukumomin tsaro domin gudanar da aikin ceto.
Sanarwar ta bayyana cewa jami'an tsaro suna aiki dare da rana domin tabbatar da cewa an gano inda maharan suka nufa tare da kuɓutar da dukkan waɗanda aka yi garkuwa da su cikin ƙoshin lafiya.
An Kuɓutar da Ɗalibi Ɗaya
Abin da ya kawo ɗan kwanciyar hankali shi ne yadda jami'an tsaro suka samu nasarar kuɓutar da ɗaya daga cikin ɗaliban da aka yi garkuwa da su.
Sai dai har yanzu sauran ɗalibai uku da malamai biyu suna hannun maharan, lamarin da ke ci gaba da jefa iyalansu cikin damuwa da rashin tabbas.
Rundunar ƴansandan ta tabbatar da cewa bincike bai tsaya ba, kuma jami'an tsaro suna ci gaba da farautar maharan domin ceto sauran mutanen da aka sace.
ASP Salisu Oyiza ya jaddada cewa rundunar ba za ta yi ƙasa a gwiwa ba har sai an kuɓutar da dukkan waɗanda aka yi garkuwa da su tare da cafke masu hannu a wannan aika-aika domin su fuskanci hukuncin doka.
Fargabar Iyaye da Malamai
Bayan yaɗuwar labarin harin, iyaye da dama sun bayyana tsananin damuwarsu kan lafiyar 'ya'yansu da kuma makomar iliminsu.
Wasu iyaye sun ce abin takaici ne yadda ɗalibai ke shiga makaranta domin neman ilimi amma suka tsinci kansu cikin hatsarin rasa rayuka ko kuma shiga hannun masu garkuwa da mutane.
Malamai ma sun bayyana cewa irin waɗannan hare-hare suna rage wa ma'aikatan ilimi ƙarfin gwiwar gudanar da aikinsu, musamman a yankunan da ke fama da matsalolin tsaro.
Tasirin Harin ga Jarabawar NECO
Jarabawar NECO na daga cikin manyan jarabawan da ke ƙayyade makomar ɗalibai masu son shiga manyan makarantu.
Saboda haka, duk wani hari da ake kai wa makarantu a lokacin gudanar da irin waɗannan jarabawa na iya haifar da babban koma baya ga ilimin ɗalibai.
Masana sun bayyana cewa irin wannan yanayi na iya sa wasu ɗalibai su kasa kammala jarabawarsu yadda ya kamata saboda tashin hankali ko firgicin da suka fuskanta.
Wasu kuma na iya rasa damar ci gaba da karatu idan aka samu tsaiko wajen gudanar da jarabawar.
Ra'ayin Masana Kan Tsaro
Masana harkokin tsaro sun bayyana cewa hare-haren da ake kai wa makarantu suna nuna cewa akwai buƙatar ƙarin matakan kariya musamman a lokacin gudanar da manyan jarabawa.
Sun ce ya kamata gwamnati ta ƙarfafa aikin tattara bayanan sirri tare da haɗa kai da shugabannin al'umma domin gano duk wata barazana tun kafin ta zama hari.
Haka kuma sun jaddada muhimmancin samar da isassun jami'an tsaro a makarantu da yankunan da aka fi samun hare-haren masu garkuwa da mutane.
Martanin Al'ummar Yankin
Mazauna yankin Dekina sun bayyana alhininsu kan wannan lamari, suna masu cewa makarantu ya kamata su kasance wuraren da yara ke samun ilimi cikin kwanciyar hankali ba tare da tsoron hare-hare ba.
Wasu sun yi kira ga gwamnati ta samar da ingantaccen tsarin tsaro a makarantu tare da ƙarfafa sintirin jami'an tsaro a yankunan karkara.
Haka kuma sun bukaci a samar da hanyoyin gaggawa na kai rahoton duk wani motsi da ake zargi domin dakile hare-hare kafin su faru.
Kalubalen Tsaron Makarantu a Najeriya
A cikin 'yan shekarun nan, an sha samun hare-haren masu garkuwa da mutane a makarantu a wasu jihohin Najeriya.
Wannan matsala ta sa wasu makarantu suka dakatar da karatu na ɗan lokaci, yayin da wasu iyaye suka daina tura 'ya'yansu makaranta saboda tsoron rashin tsaro.
Masana ilimi sun bayyana cewa idan ba a magance wannan matsala cikin gaggawa ba, hakan na iya yin mummunan tasiri ga ci gaban ilimi da makomar dubban yara.
Bukatar Haɗin Kai
Masana sun ce ba gwamnati kaɗai za ta iya magance wannan matsala ba.
Sun bayyana cewa akwai buƙatar haɗin kai tsakanin jami'an tsaro, shugabannin gargajiya, malamai, iyaye da sauran al'umma domin tabbatar da tsaron makarantu.
Haka kuma sun ƙarfafa jama'a da su rika bayar da sahihan bayanan sirri ga jami'an tsaro domin taimakawa wajen dakile masu aikata laifuka.
Kira ga Gwamnati
Kungiyoyin kare haƙƙin yara da na fararen hula sun bukaci gwamnatin tarayya da gwamnatocin jihohi su ƙara zuba jari wajen kare makarantu.
Sun ce ya zama wajibi a samar da tsarin tsaro na zamani, ƙarin jami'an tsaro, da kuma kayan aiki da za su taimaka wajen kare ɗalibai da malamai.
Har ila yau sun yi kira da a ci gaba da wayar da kan al'umma kan muhimmancin haɗin kai da hukumomin tsaro domin tabbatar da zaman lafiya.
Kammalawa
Lamarin garkuwa da ɗaliban NECO da malamansu a jihar Kogi ya sake nuna irin ƙalubalen tsaro da ke fuskantar bangaren ilimi a Najeriya. Duk da cewa an samu nasarar kuɓutar da ɗaya daga cikin ɗaliban, har yanzu akwai sauran mutanen da ke hannun maharan, abin da ke ci gaba da jefa iyalansu da al'umma cikin damuwa.
Yayin da jami'an tsaro ke ci gaba da bincike da aikin ceto, jama'a na fatan za a kuɓutar da sauran waɗanda aka sace cikin ƙoshin lafiya tare da tabbatar da cewa masu hannu a wannan danyen aiki sun fuskanci hukuncin doka.
Hakazalika, masana da masu ruwa da tsaki suna ganin cewa lokaci ya yi da za a ƙara ɗaukar matakan kariya ga makarantu domin tabbatar da cewa ɗalibai za su ci gaba da neman ilimi cikin aminci ba tare da fuskantar barazanar hare-haren masu garkuwa da mutane ba.
