Tun bayan dawowar mulkin dimokuraɗiyya a shekarar 1999, mata a Najeriya sun ci gaba da taka rawa a fagen siyasa, duk da cewa adadinsu a manyan muƙaman gwamnati da na zaɓe bai kai yadda masu fafutukar daidaito tsakanin maza da mata ke fata ba.
A cikin kusan shekaru 25 na dimokuraɗiyya, an samu mata da dama da suka kafa tarihi ta hanyar riƙe manyan muƙaman siyasa, lamarin da ya nuna cewa mata na da damar bayar da gudunmawa wajen jagoranci da ci gaban ƙasa.
Sai dai duk da irin waɗannan nasarori, har yanzu ana ci gaba da kira da a ƙara bai wa mata damar shiga siyasa da kuma riƙe manyan mukamai domin samun daidaito a wakilcin al'umma.
Patricia Etteh Ta Kafa Tarihi
Daya daga cikin manyan nasarorin mata a siyasar Najeriya shi ne zaɓen Patricia Etteh a matsayin Shugabar Majalisar Wakilai a shekarar 2007.
Ta kasance mace ta farko da ta jagoranci Majalisar Wakilai tun bayan samun 'yancin kai, lamarin da ya zama wani muhimmin tarihi a siyasar ƙasar.
Ko da yake wa'adinta bai daɗe ba, kasancewarta a wannan matsayi ya buɗe ƙofa ga sauran mata masu sha'awar shiga manyan muƙaman siyasa.
Mataimakan Gwamnoni Mata
A tsawon shekarun dimokuraɗiyya, kusan mata 20 sun riƙe muƙamin mataimakin gwamna a jihohi daban-daban na Najeriya.
Wasu daga cikinsu sun taka muhimmiyar rawa wajen gudanar da ayyukan gwamnati tare da aiwatar da shirye-shiryen ci gaba a jihohinsu.
Haka kuma, tarihin siyasar Najeriya ya nuna cewa an taɓa samun mace da ta zama gwamna bayan an tsige gwamnan jihar, wanda ya nuna cewa mata na iya jagorantar jihohi idan dama ta samu.
Mata A Majalisar Dokoki
Baya ga shugabancin Majalisar Wakilai, mata da dama sun kasance mambobin Majalisar Tarayya, inda suka wakilci mazabunsu tare da gabatar da kudurori da dokoki da suka shafi ci gaban ƙasa.
A Majalisar Dattawa ma an samu fitattun sanatoci mata da suka yi suna wajen kare muradun al'umma da kuma gabatar da muhimman shawarwari.
Daga cikin fitattun matan da suka yi fice akwai marigayiya Aisha Alhassan, wadda ta kasance sanata kafin daga baya ta riƙe muƙamin minista a gwamnatin tarayya.
Kalubalen Da Mata Ke Fuskanta
Masana harkokin siyasa sun bayyana cewa duk da irin ci gaban da aka samu, mata har yanzu na fuskantar ƙalubale da dama wajen shiga siyasa.
Daga cikin matsalolin akwai ƙarancin kuɗaɗen gudanar da kamfen, matsin lambar al'ada, rashin cikakken goyon baya daga jam'iyyun siyasa da kuma wasu matsalolin zamantakewa da ke rage yawan mata masu neman muƙaman zaɓe.
Hakan ya sa yawan mata da ke cikin manyan kujerun siyasa a Najeriya ya kasance ƙasa idan aka kwatanta da wasu ƙasashen Afirka.
Kiran A Ware Wa Mata Kujeru
A watannin baya, gamayyar ƙungiyoyin mata masu kaɗa ƙuri'a ƙarƙashin ƙungiyar Nigerian League of Women Voters (NILWV) sun miƙa takardar ƙorafi ga Majalisar Dokokin Ƙasa.
Ƙungiyar ta buƙaci a samar da wasu kujeru na musamman ga mata domin ƙara yawan wakilcinsu a majalisun dokoki da sauran muƙaman siyasa.
A cewar ƙungiyar, wannan mataki zai taimaka wajen tabbatar da cewa mata sun samu damar shiga cikin yanke manyan shawarwarin da suka shafi makomar ƙasa.
Ra'ayin Masana
Masana sun bayyana cewa ƙara yawan mata a manyan muƙaman siyasa na iya kawo sabbin dabaru da ra'ayoyi wajen gudanar da mulki.
Sun ce bincike a ƙasashe daban-daban ya nuna cewa idan mata sun samu damar shiga shugabanci, hakan kan taimaka wajen inganta manufofin ilimi, kiwon lafiya, walwalar iyali da ci gaban al'umma.
Sai dai sun jaddada cewa akwai buƙatar jam'iyyun siyasa su ba mata damar tsayawa takara tare da rage shingayen da ke hana su shiga siyasa.
Kammalawa
Duk da cewa mata sun kafa tarihi ta hanyar riƙe wasu manyan kujeru a Najeriya tun bayan dawowar dimokuraɗiyya, har yanzu ana ganin akwai sauran aiki wajen tabbatar da daidaiton wakilci tsakanin maza da mata.
Masu fafutukar kare haƙƙin mata na ci gaba da kira ga gwamnati, majalisar dokoki da jam'iyyun siyasa su samar da manufofi da za su ƙarfafa shigar mata cikin siyasa.
Ana sa ran irin waɗannan matakai za su taimaka wajen gina tsarin dimokuraɗiyya da zai bai wa kowa damar ba da gudunmawa wajen ci gaban Najeriya ba tare da la'akari da jinsi ba.
